Staatssecretaris Van Bruggen over Wet KOA: Meer controle op online gokken, maar onvoldoende bescherming voor kwetsbare spelers

De Wet kansspelen op afstand (KOA), die sinds 1 oktober 2021 online gokken reguleert inclusief casino's, heeft volgens staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid een beter controleerbaar legaal aanbod opgeleverd in Nederland; desondanks faalt de wet in voldoende bescherming van kwetsbare spelers tegen gokschade, zo stelt zij in antwoorden op Kamervragen. Experts observeren dat deze reactie een kritische balans markeert tussen reguleringswinsten en blijvende uitdagingen in de sector.

Die antwoorden, recent gepubliceerd via open.overheid.nl, komen op een moment dat de branche kampt met toenemende discussies over effectiviteit; want hoewel het legaal aanbod nu strakker in de gaten wordt gehouden, blijven meldingen van gokverslaving en schade aanhouden. Observers noteren dat Van Bruggen deze punten expliciet adresseert, terwijl ze de vooruitgang benadrukt die de KOA heeft gebracht sinds de invoering.

De KOA trad in werking om een gereguleerd speelveld te creëren voor online kansspelen, waarbij licenties alleen worden verleend aan aanbieders die voldoen aan strenge eisen op het gebied van eerlijkheid, verslavingspreventie en spelersbescherming; zo moeten casino's spelerslimieten instellen, realiteitschecks aanbieden en transacties monitoren op verdachte patronen. Sinds de start hebben meer dan twintig aanbieders een licentie verkregen, wat het illegale circuit marginaliseert volgens overheidscijfers.

Maar hier zit de kneep in: ondanks deze structuur melden helpdesks zoals Loket Kansspel een stijging in het aantal kwetsbare spelers dat vastloopt; data van de Kansspelautoriteit (KSA) wijzen uit dat het aantal geregistreerde uitsluitingen via het CRUKS-register – het centrale register voor zelfuitsluiting – in de eerste jaren na invoering piekte, met tienduizenden inschrijvingen. Staatssecretaris Van Bruggen erkent in haar reactie dat de wet wel controleert op legaliteit, maar dat de schadebeperking nog niet optimaal presteert.

En dat is opvallend, want de wet voorziet expliciet in maatregelen zoals een maximuminzet van 450 euro per uur voor gokkasten en verplichte leeftijdsverificatie; toch tonen evaluaties aan dat een deel van de spelers deze limieten omzeilt of negeert, terwijl de handhaving afhankelijk blijft van proactieve signalering door operators.

In haar schriftelijke antwoorden benadrukt Van Bruggen dat de KOA een "duidelijk beter controleerbaar legaal aanbod" heeft gecreëerd, met een focus op het verkleinen van de grijze en zwarte markten; zo heeft de KSA sinds 2021 tientallen boetes uitgedeeld aan illegale aanbieders, wat het speelveld verschuift naar gelicenseerde platforms. Die vooruitgang blijkt uit het groeiende marktaandeel van legale operators, dat nu rond de 80 procent ligt volgens brancherapporten.

Toch klinkt een waarschuwende toon door als het gaat om kwetsbare spelers: de wet biedt onvoldoende bescherming tegen gokschade, aldus de staatssecretaris zelf, die wijst op de noodzaak voor aanvullende maatregelen; want hoewel CRUKS en andere tools bestaan, ervaren velen nog steeds barrières bij hulpverlening. Observers merken op dat deze erkenning volgt op herhaalde Kamervragen van onder meer de oppositie, die cijfers aanhaalt over verslavingscijfers die niet significant dalen.

Wat interessant is, die antwoorden komen midden in een periode van evaluatie; de KOA zou in 2024 een tussentijdse toetsing ondergaan, en met de horizon van maart 2026 in zicht – wanneer mogelijke aanpassingen gepland staan – zet Van Bruggen de deur op een kier voor strengere regels rond risicospelers.

De invoering van de KOA heeft geleid tot een transparanter landschap, waarbij alle online casino's en bookmakers onder KSA-toezicht vallen; licentiehouders moeten maandelijks rapportages indienen over spelersgedrag, wat een schat aan data oplevert voor monitoring. Cijfers tonen aan dat het aantal actieve spelers op legale platforms steeg met 25 procent in de eerste twee jaar, terwijl illegale sites een duik namen door blokkades en boetes.

Neem bijvoorbeeld het geval van een grote illegale operator die in 2023 een boete van miljoenen euro's kreeg; zulke acties, gesteund door de KOA, dwingen spelers naar veiliger alternatieven. En dat werkt: de belastingopbrengsten uit kansspelen klommen naar honderden miljoenen, wat de overheid investeert in preventieprogramma's; zo financiert de KSA campagnes die bewustzijn kweken over risico's.

Maar het rubber meets the road bij de dagelijkse praktijk; licentiehouders implementeren nu verplichte cooldown-periodes en uitgavenlimieten, die data van de KSA analyseren om patronen te spotten voordat schade oploopt.

Hoewel de controle verbetert, blijft gokschade een hardnekkig probleem; studies van het Trimbos-instituut onthullen dat circa 1,5 procent van de Nederlandse volwassenen een gokstoornis heeft, en onder online spelers ligt dat hoger. Van Bruggen wijst erop dat de wet faalt in het afremmen van deze groep, ondanks tools als zelfuitsluiting en mandatory loss limits; want in de praktijk melden spelers dat apps verslavend ontworpen zijn met nabij-liggingseffecten en beloningsloops.

Een casus die experts citeren betreft jongeren en probleemgokkers die via mobiel blijven spelen; de KOA verbiedt reclame op sociale media voor risicogroepen, maar meldingen bij de KSA over sluikreclame nemen toe. Gegevens uit 2024 laten zien dat 40 procent van de CRUKS-inschrijvingen komt van online casino-spelers, een teken dat preventie niet doorsijpelt.

En dan heb je nog de grensoverschrijdende spelers die VPN's gebruiken om limieten te omzeilen; de KSA blokkeert IP-adressen, maar technologie evolueert sneller dan handhaving, wat Van Bruggen erkent als een structureel gat.

De reactie van Van Bruggen opent de weg voor herzieningen; tegen maart 2026 staan evaluaties gepland die kijken naar strengere inzettenlimieten en AI-gedreven risicoscreening, terwijl de EU-context druk uitoefent voor harmonisatie. Brancherepresentanten pleiten voor meer investeringen in verslavingshulp, gefinancierd uit de gokbelasting.

People who've studied this sector note that succesvolle modellen uit Zweden en het VK – met realtime monitoring – als blauwdruk kunnen dienen; Nederland zou hierop kunnen leunen om de kloof te dichten. De bal ligt nu bij de Kamer, die mogelijk nieuwe wetgeving pusht voor betere integratie van data-analyse in spelersbescherming.

• Verhoogde focus op kwetsbare groepen zoals jongeren en lage-inkomenshuishoudens;
• Uitbreiding CRUKS met automatische triggers op basis van speelgedrag;
• Strengere licentie-eisen voor algoritmes die verslaving bevorderen.

Zo'n traject zou de KOA robuuster maken, terwijl het legaal aanbod intact blijft; observers voorspellen dat zonder aanpassingen de kritiek aanzwelt, vooral met stijgende zorgkosten door gokschade.

Staatssecretaris Van Bruggen schetst een genuanceerd beeld: de Wet KOA levert controle op illegaal gokken, maar struikelt over de bescherming van kwetsbare spelers; deze erkenning in de Kamervragen-antwoorden markeert een keerpunt, met potentieel voor aanpassingen die de balans herstellen. Data en praktijkvoorbeelden onderstrepen de urgentie, terwijl de sector wacht op concrete stappen voor een duurzamer speelveld. Het is nu afwachten hoe dit evolueert, vooral met de mijlpaal van maart 2026 in zicht.